Het jaar begon zo veelbelovend. Alle seinen stonden begin 2018 op groen, maar afgelopen anderhalve week is in korte tijd het rendement over een periode van bijna een half jaar teniet gedaan. Aan een relatief lange periode van lage volatiliteit is sinds vorige week abrupt een einde gekomen. Vooral voor de groep nieuwe beleggers is dit een onzeker makende ervaring. Al geruime tijd zoemen er negatieve verhalen rond. ‘Onheilsprofeten’ zien hun kans schoon om het recent gestegen optimisme van een zwart randje te voorzien. De zo belangrijke inflatiedoelstelling van Mario Draghi is helemaal niet gehaald, zo betogen zij. Als de inflatie wordt gecorrigeerd voor de sterk gestegen olieprijs, resteert er nog steeds een extreem lage inflatie en dat druist in tegen het belangrijkste beleidsdoel van Draghi. Dit wordt ook nog eens versterkt door de voortdurend zwakker wordende dollar. Het is inderdaad heel bijzonder en lastig verklaarbaar dat, ondanks de veel hogere rente in de VS en een nagenoeg even goed presterende economie in de VS en in Europa, de euro zoveel sterker is geworden dan de dollar. Immers, het renteverschil tussen Europa en de VS bedraagt ruim 2% ten gunste van de VS. Onderstaande grafieken – die wij uit de NRC van vorige week zaterdag haalden – illustreren dit renteverschil in combinatie met de relatieve sterkte van de euro ten opzichte van de dollar (de grafiek rechts).

Een dergelijk groot verschil zou onder ‘normale’ omstandigheden een veel sterkere dollar hebben opgeleverd. Opvallend is dat de Europese en Amerikaanse kapitaalmarktrente de achterliggende weken met ruim 0,4% is gestegen. Zo’n snelle en relatief forse stijging is uitzonderlijk en voedt de onzekerheid van de financiële markten. Natuurlijk spelen er meer factoren bij de totstandkoming van de koers van de dollar, zoals de angst voor ‘n tegenvallende groei van de Amerikaanse bedrijfswinsten en tegenvallende investeringen van de Amerikaanse overheid.

Afgelopen week bleken de veel beter dan verwachte arbeidsmarktcijfers in de VS de financiële markten nieuwe kopzorgen te brengen. Hierdoor nemen de inflatiekansen toe en de rente van de 10-jaars obligaties steeg flink. Een andere zorg is dat de lonen erdoor aangewakkerd kunnen worden en de FED zich hierdoor genoodzaakt kan zien de geldmarktrente extra snel te laten stijgen. De FED maakt zich ons inziens terecht zorgen over een dreigende oververhitting van de Amerikaanse economie. De zeer forse belastingverlagingen van president Trump, die de oververhitting aanwakkeren, komen wat dat betreft op een tamelijk ongelegen moment.

Wat ons te denken geeft, is de almaar sterker wordende euro. Natuurlijk, ook wij mogen ons in Europa op betere economische tijden verheugen. Het consumenten- en producentenvertrouwen is in vele jaren nog niet zo hoog geweest. De koopkracht is sterk toegenomen en er wordt weer uitbundiger geïnvesteerd. De overheidstekorten smelten als sneeuw voor de zon en maatschappelijke wensen zijn zelden zo royaal gehonoreerd. De economische groei moet telkens naar boven worden bijgesteld, omdat belangrijke economische instituten als het IMF, de OESO en de Wereldbank de kracht van het wereldwijde economisch herstel hebben onderschat.

Europa doet het als economie prima, maar niet veel beter dan de VS. Door de zwakke dollar wordt het voor Europese bedrijven moeilijker om internationaal te concurreren met hun Amerikaanse evenknieën. Zou het de beleidsmakers in de VS hier ook om te doen zijn? President Trump heeft bij herhaling gezegd dat de economische belangen van de VS voor hem op de eerste plaats komen. Eerlijk is eerlijk, hij slaagt er wonderwel goed in om de VS op het wereldtoneel een sterkere economische positie in te laten nemen. De vraag is of hij zich met zijn huidige economische politiek niet in de eigen voet schiet. Het huidige beleid zal er uiteindelijk toe leiden dat de dollar – en misschien wel sneller dan wij vermoeden – aan kracht zal winnen. Dit heeft tot gevolg dat Europese bedrijven concurrerender worden en dat in het verlengde hiervan Europa, als een van de belangrijkste economische regio’s, in de vaart der volkeren op kan stomen. Draghi of zijn opvolger kan vervolgens de Europese rente rustig laten oplopen en qua tempo afstemmen op het rentebeleid van de FED.