Iedereen is wel bekend met een testament. In een notariële akte legt u uw wensen vast over uw nalatenschap. Ook staat vermeld wie uw nalatenschap mag afwikkelen (meestal uw partner of andere vertrouweling), de zogenaamde executeur testamentair. De meeste mensen hebben dit goed geregeld. Veel minder bekend is het levenstestament. Eigenlijk zegt de naam het al. In een ‘testament bij leven’ wijst u zakelijk en medisch gevolmachtigden aan (bijvoorbeeld uw partner) voor het geval u nog wel in leven bent, maar wilsonbekwaam waardoor u geen (financiële) beslissingen meer kunt nemen.

In een levenstestament wijst u:

  • zakelijk gevolmachtigden aan om uw bankzaken te beheren, uw woning te verkopen, verzekeringen op te zeggen of juist aan te vragen, etc.
  • ook medisch gevolmachtigden aan. Zij zijn bevoegd uw dossier in te zien en met de arts te overleggen over uw behandeling. Ook kunnen zij medische zorg voor u aanvragen. Tenslotte kunt u aanvullende wensen vastleggen, zoals een behandelverbod of een euthanasieverklaring.

Waarom is een levenstestament belangrijk?

Voor velen onder ons is een levenstestament een lastig en gevoelig onderwerp waar wij liever niet al te lang over nadenken. Daarom heeft het grootste deel van de mensen (waaronder veel van onze relaties) dit niet goed vastgelegd. Maar wat kan er gebeuren als u dit niet goed regelt?

Als (ex) financieel planner heb ik veel praktijkvoorbeelden gezien. Hieronder beschrijf ik een paar verschillende situaties. Eén voorbeeld met vooral financiële gevolgen en een ander voorbeeld is medisch van aard.

Financieel voorbeeld

Kees verkocht zijn succesvolle onderneming op de leeftijd van 60 jaar. In eerste instantie wilde hij rentenieren van de opbrengst. Vijf jaar na de verkoop groeide zijn ondernemerslef weer, maar hij begon (bleek achteraf) ook steeds vergeetachtiger te worden. Hoewel hij vroeger zeer zorgvuldig nieuwe investeringsmogelijkheden overwoog, ging hij nu veel impulsiever en minder doordacht te werk. Een kwart van het opgebouwde vermogen ging in rook op. Aanvankelijk dacht zijn zoon Paul dat het gewoon pech was. Maar toen het tweede kwart in het geding kwam, leek dit geen toeval meer. Paul en zijn moeder begonnen steeds meer te twijfelen aan de zakelijke vermogens van hun Kees. Het heeft uiteindelijk jaren geduurd voordat een arts dementie in vergevorderd stadium vaststelde. Uiteindelijk bepaalde de rechter Kees’ wilsonbekwaamheid. Inmiddels was het vermogen van Kees en zijn dierbaren geslonken tot een kwart van de oorspronkelijke verkoopopbrengst. Sindsdien is Paul zijn zakelijke belangen gaan behartigen. Wel moest hij periodiek verantwoording afleggen aan de rechter over alle stappen die hij zette. Per saldo een verdrietige afsluiting van Kees’ ondernemerssucces.

Conclusie: Een levenstestament had het dementeren niet minder pijnlijk gemaakt. Wel had het eventuele te risicovolle investeringen kunnen beperken. Ook had de familie meer aandacht kunnen geven aan het liefdevol opvangen van Kees in plaats van tijd te moeten besteden aan gerechtelijke procedures.

Medisch voorbeeld

Marian en Monique (beiden 50 jaar) stonden in de kracht van hun leven. Ze leefden al sinds hun studententijd samen en waren sportief en reislustig. Alles ging goed, totdat Marian werd getroffen door een herseninfarct en van de ene op de nadere dag vrijwel niets meer kon. Bewegen ging heel moeizaam en communiceren was vrijwel onmogelijk. Al jaren geleden waren ze getrouwd. Ook hadden ze destijds een testament opgesteld. Als een van hen zou komen te overlijden, dan hadden ze de zaken goed geregeld. Maar deze situatie hadden ze niet voorzien. Monique moest vervolgens hun huis verkopen, maar dat kon alleen met de goedkeuring van Marian. En die kon ze niet geven. Het duurde maanden voor de verkoop rond was en ze aangepast konden gaan wonen. Het revalidatietraject bracht geen vooruitgang en er ontstond een situatie die Marian voorheen als ondraaglijk lijden zou hebben beschreven. Ze hadden hier niets over vastgelegd. Het duurde hierdoor onnodig lang voordat haar behandeling (in samenspraak met de artsen) werd beëindigd.

Conclusie: Een levenstestament had het grote verdriet rondom het herseninfarct van Marian niet weg kunnen nemen, maar het had in de laatste fase van haar leven toch enige verlichting kunnen brengen.

Ga naar de notaris!

U kunt uw wensen uiteraard zelf opschrijven, maar deze zijn alléén rechtsgeldig als ze officieel zijn vastgelegd. Met losse volmachten kunt u veel regelen, maar het mooie van een levenstestament is dat alle afspraken centraal vastliggen en rechtsgeldig zijn. Laat uw levenstestament daarom opstellen door een notaris, die de akte registreert bij het Centraal Levenstestamenten Register (CLTR). Alleen dan wordt het door uw bank en andere officiële instanties erkend.

Voordat u een levenstestament laat opstellen, kunt u zich online oriënteren op de mogelijkheden. Een toegankelijke site (waar wij geen enkele band mee hebben, maar wij vinden deze wel overzichtelijk) met een voorbeeld van een levenstestament is:

Levenstestament Voorbeeld Model | 2021 | NuNotariaat

Heeft u een financieel planner, fiscalist of accountant met wie u veel zaken bespreekt? Dan kunt u met hem of haar een eerste inventarisatie doen. Afhankelijk van de complexiteit van uw situatie, kost dit meer of minder tijd. Het onderwerp is echter belangrijk genoeg om hier tijd en zorg aan te besteden.

Het heeft ook iets moois…

Hoewel u lastige vragen zult moeten beantwoorden, schept het opstellen van een levenstestament helderheid in uw (financiële) leven. Wie vertrouwt u uw belangen volledig toe? Geldt dat voor alle zaken of wilt u verschillende mensen aanwijzen voor verschillende onderwerpen? En wie volgt de gevolmachtigde (bijvoorbeeld uw partner) op als hij of zij het niet (meer) kan?

In mijn praktijk als financieel planner (voordat ik mij in 2013 bij iBeleggen aansloot) heb ik veel uitgesproken vertrouwen (en liefde) tussen partners en andere dierbaren mogen meemaken. In die zin heeft het beantwoorden van lastige, maar belangrijke levensvragen die een rol spelen bij het opstellen van een levenstestament, ook iets heel moois!


Heeft u vragen?

Mocht u met een van onze adviseurs van gedachten willen wisselen over dit onderwerp of over de onderwerpen in onze andere blogs? Neem dan gerust contact met ons op. Wij staan u graag te woord.

Frank den Blijker Frank (1966) is vermogensadviseur en partner. Hij overziet het brede plaatje, is positief kritisch, hulpvaardig en stressbestendig.