Europese Centrale Bank (ECB) in Frankfurt

Regelmatig krijgen we de vraag wat wij vinden van de monetaire verruiming door de centrale banken. Het doel is de economie van het eurogebied te stimuleren om bijvoorbeeld de schok van de coronacrisis te weerstaan. Is het nu wel of niet goed dat de ECB de geldkraan openzet? Er gaat veel belastinggeld naartoe. Moet de economie niet ‘op eigen kracht’ draaien?

Om de economie te steunen hebben de centrale banken als eerste middel het verlagen van de korte rente (geldmarktrente). Het tweede middel is de monetaire verruiming. Over dit tweede middel, dat nu al een aantal jaren aan de orde is, gaat deze blog.

Eerst even terug naar de basis. Wat is de taak van de ECB? Wat houdt monetaire verruiming ook alweer in? En wanneer wordt monetaire verruiming toegepast?

Wat is de taak van de ECB?

De Europese Centrale Bank (ECB) is de centrale bank van de Europese en Monetaire Unie. Het is geen commerciële bank en uiteraard niet-beursgenoteerd. De ECB is eigendom van de nationale centrale banken van de 19 lidstaten van de Europese Unie. Daarom is de ECB ook deels van De Nederlandsche bank (DNB) en dus van de Nederlandse Staat. De Europese Centrale Bank en de nationale centrale banken vormen samen het Europees Stelsel van Centrale Banken (ESCB).

De belangrijkste taak van het Europees Stelsel van Centrale Banken (ESCB) is het streven naar en zorgen voor prijsstabiliteit, in de vorm van een jaarlijkse inflatie van 2%.

Wat houdt monetaire verruiming in?

De ECB koopt al geruime tijd maandelijks obligaties van banken op. Hierdoor stijgen de koersen van obligaties en komt er geld in het bankenstelsel. Zo hebben de banken voldoende geld om door te sluizen naar bedrijven die door bijvoorbeeld de coronacrisis in de problemen zijn gekomen. Door de stijgende koersen van obligaties daalt de kapitaalmarktrente, waardoor het goedkoper wordt om geld te lenen. Hierdoor worden bedrijven gestimuleerd om te investeren en particulieren om te consumeren en hypotheken af te sluiten. Deze investeringen en hogere consumptie leiden tot economische groei en tot verhoging van werkgelegenheid. Uiteindelijk leidt dit weer tot stijgende inflatie (het doel van de ECB is en inflatie van 2%). Mocht de inflatie teveel naar boven doorschieten, dan kan de inflatie weer naar beneden worden geduwd door tapering (het afbouwen van de monetaire verruiming) en vervolgens door het verhogen van de korte rente.

Wanneer wordt monetaire verruiming toegepast?

De huidige monetaire verruiming is al sinds 2015 aan de gang, waardoor er vele honderden miljarden euro’s in de markt zijn gebracht om de economie te stimuleren. Juist toen de centrale banken dit beleid gingen afbouwen (tapering) ontstond de coronacrisis. Hierna is het beleid weer opnieuw opgestart, met flinke nieuwe aankopen door de ECB (en andere centrale banken) tot gevolg.

Bij het sturen op basis van monetaire verruiming zie je pas na enkele maanden het resultaat van beslissingen die je nu neemt.

Monetaire verruiming is tijdelijk

De monetaire verruiming (die overigens voor- en tegenstanders kent) moet altijd van tijdelijke aard zijn. Zie het als een grieppatiënt die tijdelijk medicijnen krijgt om te genezen. Na het herstel dient de patiënt het weer zonder medicijnen te doen.

In de economie is het vergelijkbaar. Tijdelijk krijgt de economie een medicijn (monetaire verruiming) om te genezen (uit de negatieve of te lage groei te komen), maar moet uiteindelijk weer op eigen benen staan. Als de economie (mede door de lage rente en de monetaire verruiming) weer de gewenste groei laat zien en de inflatie richting de gewenste 2% gaat, kunnen de begrotingstekorten langzaamaan weer worden verlaagd (met name door de stijgende inkomsten uit belastingen).

Tegenstanders van monetaire verruiming stellen onder andere dat er veel te veel belastinggeld wordt gebruikt om de markt te steunen. Daarnaast is de mening van de sceptici dat het niet goed is de lange rente ‘kunstmatig’ laag te houden.

Centrale banken werken hard aan een gezonde economie

Onze mening is dat het team van de ECB onder leiding van Christine Lagarde (die ruim een jaar geleden het voorzitterschap heeft overgenomen van Mario Draghi) goed werk verricht. Het is natuurlijk altijd gemakkelijk commentaar te leveren op het beleid van de ECB. Misschien staan hier wel de spreekwoordelijke beste stuurlui aan wal. Uiteindelijk hebben we allemaal baat bij een gezonde economie met een ‘natuurlijk’ en stabiel inflatiepercentage van 2%. De ECB werkt daar hard aan!


Heeft u vragen?

Mocht u met een van onze adviseurs van gedachten willen wisselen over dit onderwerp of over de onderwerpen in onze andere blogs? Neem dan gerust contact met ons op. Wij staan u graag te woord.

Paul Vonk Paul (1962) is vermogensadviseur en partner. Hij kan complexe zaken eenvoudig uitleggen en ziet het als zijn uitdaging onze relaties zoveel mogelijk te 'ontzorgen'.