Obligaties zijn het defensieve hart  van uw portefeuille. Ze zijn minder koersgevoelig dan aandelen en zijn daarmee minder risicovol. De keerzijde van de medaille is een lager verwacht rendement dan u met aandelen kunt maken. De huidige markt is historisch bijzonder met een extreem lage tot zelfs negatieve rente. U merkt dit op uw spaarrekening, maar ook uw obligaties kosten in de huidige tijd geld. Waarom beleggen in obligaties als het rendement negatief is? Een terechte vraag. Hieronder bespreek ik de verschillende onderwerpen die obligaties tot een uitdagende beleggingscategorie maken en waarom ze toch nuttig zijn in uw portefeuille.

Het risico van aanhoudende inflatie en het effect op obligaties

Nu de economie uit het dal klimt, rijst de inflatie de pan uit. De meeste experts verwachten een afvlakken van de inflatie in de loop van het jaar, maar dat is uiteraard niet zeker. De centrale banken (zowel de Fed in de Verenigde Staten als de ECB in Europa) hanteren een inflatiedoelstelling van dicht tegen, maar niet boven 2%. Als de inflatie onvoldoende afvlakt en (ver) boven de 2% blijft, dan zullen de centrale banken de rente verhogen om de economische groei af te remmen en daarmee inflatie te beteugelen.

Daarnaast worden de obligatie-opkoopprogramma’s van de centrale banken afgebouwd (tapering) . Vooral deze laatste actie leidt tot een verkleining van de (kunstmatige) vraag naar obligaties. Als het aanbod dan ook nog eens stijgt (vanwege de toegenomen overheidsschulden), dan zullen obligatiekoersen dalen.

De gemiddelde rentelooptijd van obligaties is 7,5 jaar (de zogenaamde duration). Met een lange duration leidt een toekomstige verwachte rentestijging (door inflatievrees) tot grote koersdalingen. Om dit risico te verkleinen, hebben wij de gemiddelde rentelooptijd van de obligaties in onze portefeuille verlaagd tot minder dan 4 jaar (ongeveer de helft van het marktgemiddelde).

Het mooiste scenario is een heel rustig oplopende rente, waarbij de koersdaling van obligaties beperkt blijft. Door verjonging van de portefeuille (waar aflopende obligaties worden vervangen door obligaties met een wat hogere rente) loopt er langzaam weer wat rendement in het obligatiedeel van de portefeuille.

De samenhang van obligaties met aandelen

In de ideale portefeuille zijn obligaties communicerende vaten met aandelen. Als de koersen van aandelen dalen, stijgen de koersen van obligaties (een zogenaamde negatieve correlatie) en zorgen daarmee voor een rustiger waardeverloop van de portefeuille.

Obligaties reageren echter lang niet altijd tegengesteld. Soms bewegen ze dezelfde kant op als aandelen. Als dit gebeurt zijn de koersuitslagen van obligaties bijna altijd kleiner dan die van aandelen, zodat de koersuitslagen van de gehele portefeuille toch minder groot zijn dan bij een portefeuille met alleen aandelen.

De zoektocht naar obligaties met rendement

Om met obligaties toch nog enig rendementsperspectief te creëren kunnen beleggers kiezen voor langere rentelooptijden. Dit betekent een iets hoger verwacht rendement, maar ook een veel hoger koersrisico bij inflatiedreiging. Ten tijde van de grote koersdalingen in 2008 hebben we daar de uitwassen van gezien, toen perpetuele obligaties (met een oneindige looptijd) kelderden in waarde. Zoals bovenstaand toegelicht houden wij de looptijd juist extra kort om dit risico te beperken.

Alternatief is het beleggen in obligaties met een lagere kredietkwaliteit, zogenaamde high yield bonds. Deze groep obligaties zit qua risico feitelijk tussen obligaties en aandelen in en geeft daarom iets meer rendement. U mag best een klein percentage hierin beleggen, maar dit deel behoort dan feitelijk niet meer tot het defensieve hart van uw portefeuille. Wij beleggen daarom vrijwel uitsluitend in bedrijfsobligaties met een hoge kredietwaardigheid, zogenaamde investment grade bonds.

Drie argumenten om te beleggen in obligaties

Waarom beleggen in obligaties als het rendement op de korte termijn naar verwachting (licht) negatief is? En waarom in plaats hiervan niet een geldbedrag apart zetten op uw spaarrekening? Hieronder volgen drie argumenten om te beleggen in obligaties in plaats van liquiditeiten.

1) Ondanks dat obligaties niet altijd tegengesteld bewegen aan aandelen, is een negatieve correlatie niet per se uitgesloten. Als dit gebeurt, stijgen obligaties juist wanneer aandelen dalen, wat het aandelenrisico afdekt. Een spaarrekening heeft die (negatieve) samenhang niet.

2) Bij een hoog spaarsaldo speelt de negatieve rente een grote rol, uw geld wordt immers minder waard. Daarbij is het deposito garantiestelsel beperkt en biedt deze alleen zekerheid tot 100.000 Zijn spaarsaldi erg hoog? Dan is het veiliger om een goed gespreid mandje van duizenden kredietwaardige bedrijfsobligaties te hebben, dan een hoog saldo bij een bank die failliet kan gaan.

3) Wanneer de rente weer iets is gestegen, zal na verloop van tijd weer wat rendement in de obligatieportefeuille lopen. Er ontstaat dan weer rendementsperspectief voor obligatiebeleggingen. Tegen die tijd verlengen wij de rentelooptijd van uw obligaties om u hiervan te laten profiteren. U hoeft hier verder niet naar om te kijken.

Ons beleid t.a.v. obligaties en uw beleggingshorizon

In deze tijd van historisch zeer lage tot zelfs negatieve rente zijn obligaties een uitdagende beleggingscategorie. Met een solide belegging in kredietwaardige bedrijfsobligaties met een korte rentelooptijd houden we de risico’s echter beperkt.

Wel kijken we uit naar een rustig oplopende rente richting het historisch gemiddelde van 4%. Dat zal naar verwachting nog vele jaren duren en tot die tijd roeien we met de riemen die we hebben. Voor het hoogste rendement moet u sowieso in aandelen beleggen, maar daar heeft u voldoende beleggingshorizon voor nodig. Wilt u het percentage obligaties in uw portefeuille verlagen zonder uw beleggingshorizon te veranderen? Houdt u dan in ieder geval een extra buffer liquiditeiten achter de hand. Uw totale portefeuilleprofiel (van belegde en niet-belegde gelden) blijft dan gelijk.

Het defensieve hart van uw portefeuille moet doen waar het voor bedoeld is. Obligaties zorgen ervoor dat het grillige koersverloop van aandelen wat gedempt wordt. Met een minder grillig verloop kunt u met een kortere beleggingshorizon (vanaf 3 jaar) toch verantwoord beleggen. Hebt u 15 jaar of langer de tijd en wordt u niet onrustig van de tussentijdse grillen? Dan hebt u geen obligaties nodig en kunt u enkel in aandelen beleggen. We begeleiden u graag om een verantwoorde keuze te maken tussen de verschillende portefeuilleprofielen.

Hieronder ziet u een overzicht van het gehele jaar 2021 en de rendementen per portefeuilleprofiel, per dag weergegeven. De maatstreepjes geven de maanden aan.

Grafiek rendement over geheel 2021

> Lees meer over onze portefeuilleprofielen


Heeft u vragen of opmerkingen?

Mocht u met een van onze adviseurs van gedachten willen wisselen over dit onderwerp of over de onderwerpen in onze andere blogs? Neem dan gerust contact met ons op. Wij staan u graag te woord.

Frank den Blijker Frank (1966) is vermogensadviseur en partner. Hij overziet het brede plaatje, is positief kritisch, hulpvaardig en stressbestendig.